Er zijn veel misverstanden over pesten. Buitenstaanders verwarren pesten vaak met plagen, en hebben geen idee hoeveel impact pesten kan hebben.

‘Ze is tien jaar. Marjolein is haar naam. Ze zit op een school die midden in het dorp staat. Een mooi gebouw met grote ramen, aan een plein met oude bomen. Als je naar binnen loopt vallen de lichte kleuren op waarmee de lokalen en gangen beschilderd zijn. Het hangt er vol met vrolijke tekeningen in allerlei kleuren. Het lijkt een school waar ieder kind gelukkig kan zijn. Iedere morgen loopt Marjolein, zoals alle kinderen uit haar dorp, naar school. Je ziet dan overal groepjes kinderen lopen, rennen en spelen. Maar Marjolein rent en speelt niet vaak op weg naar school. En ook niet op het schoolplein of in de klas. Niet omdat ze dat niet zou willen, maar ze heeft niemand om mee te spelen. En voor haar is het geen school waar ze zich gelukkig voelt. Integendeel. Iedere dag opnieuw kent ze angst, wordt ze systematisch verstoten en verjaagd. In de gang tussen alle tekeningen hangt er eentje waar geen kleur meer in zit.’

Kinderen die gepest worden hebben het moeilijk. Evenals hun directe omgeving. Ze raken hun zelfvertrouwen kwijt, weten niet meer hoe ze contact moeten maken, worden verdrietig, trekken zich terug of worden juist erg boos. In ieder geval veranderen ze sterk in hun gedrag. Ouders zeggen vaak; ‘ik herken mijn eigen kind niet meer’. Veel kinderen horen ook van hun omgeving; ‘kom op, doe niet zo flauw, van pesten word je weerbaar, daar moet je tegen kunnen.’ Of: ‘je bent ook niet weerbaar, je moet meer voor jezelf opkomen, daarom word je gepest.’ Of: ‘…‘ Of: ‘….’ En daar zitten juist ook de misverstanden. Van pesten word je niet weerbaar, pesten beschadigt. Als pesten geëscaleerd is, is het heel moeilijk om het zelf nog te stoppen als kind. Je hebt daarbij hulp nodig van de volwassenen om je heen. En dan nog het belangrijkste misverstand: niemand vraagt erom gepest te worden, nooit! Er is nooit een legitieme reden te bedenken om een kind dag in dag uit buiten te sluiten, te negeren, uit te schelden, uit te lachen, te bedreigen en te slaan of te schoppen. In die zin ligt het dan ook niet aan het kind zelf dat gepest wordt maar aan het groepssysteem waarin pesten kan plaatsvinden. Kortom: wat met name van belang is om te beseffen is dat als je gepest wordt, jij daar geen schuld aan hebt, het niet aan jou ligt.

‘Een woensdagavond, kwart voor acht. Ik heb me op de bank genesteld, een kop thee erbij. Het is winter, de schemerlampjes zijn aan. Ik voel hoe mijn kat tegen me aanligt, spinnend, intens tevreden. Zo’n tevredenheid, zo zonder zorgen, kan ik me slecht voorstellen. Ik ben redelijk gelukkig in mijn flatje, met mijn eigen spulletjes. Half negen, ik zap van zender naar zender. Een documentaire over pesten flitst op het beeldscherm voorbij. Ik ben ondertusssen al bij kanaal 8 maar ga terug naar kanaal 5 waar de documentaire uitgezonden wordt. Ik ben wel eens gepest, soms ook langere tijd, dus het kan geen kwaad om te kijken. Misschien steek ik er nog iets van op. Negen uur, ik kan niet meer stoppen met huilen. Tien uur, de documentaire is ondertussen al een tijdje afgelopen. Ik kan niet stoppen met huilen. Elf uur de volgende ochtend, ik huil nog steeds. Er is iets aangeraakt en ik weet niet precies wat…’

Mensen die in hun jeugd gepest zijn kunnen daar op latere leeftijd nog veel gevolgen van ondervinden in hun dagelijks functioneren. Niet iedereen die gepest wordt, kent uiteraard dezelfde gevolgen. Dit is van een aantal omstandigheden afhankelijk. Toch hebben we sinds 1996 toen de stichting ontstond, honderden mensen gesproken die allen hun verhaal vertelden over de impact die pesten in hun jeugd op hun latere leven heeft gehad. De pijn, onzekerheden en angsten van slachtoffers is zo te voelen. En in al die verhalen viel ons ook de enorme kracht op die slachtoffers tegelijkertijd uitdragen. Het is een belangrijk aspect geworden van onze wijze van hulpverlening. Juist die kracht zichtbaar maken, toegankelijk maken om verder te verwerken en te helen om weer diegene te worden die je van binnen werkelijk bent.

De citaten komen uit ons boek ‘Platgetrapt’.